Pagina opties

Groter
A A
RSS

Toespraak 4 mei 2019 door burgemeester Hiemstra

Burgemeester Anno Wietze Hiemstra hield een toespraak bij de Dodenherdenking van 4 mei 2019 bij het oorlogsmonument in de Wijkstraat. Deze toespraak kunt u hieronder lezen.

Dames en heren, jongens en meisjes,

Vandaag willen we opnieuw ons respect betuigen. Ons respect en ons medeleven. We herdenken al die miljoenen mensen, mensen zoals u en ik, die stierven door de gruwelijkheden tijdens de Tweede Wereldoorlog. We denken daarbij speciaal aan de Nederlandse slachtoffers van deze onmenselijke gruwelijkheden die zovelen het leven heeft gekost en bij diegenen die het overleefden met vaak onmetelijke en onheelbare wonden. We herdenken ook de Nederlandse slachtoffers van andere oorlogssituaties en vredesmissies na de Tweede Wereldoorlog. We tonen ons diep respect voor deze mensen, voor hen die vielen.

We willen vandaag de slachtoffers herdenken maar ook ons groot respect en dankbaarheid tonen aan een ieder die zich voor onze vrijheid of de vrijheid elders heeft ingezet. Dankbaarheid voor de moed, lef, onbaatzuchtigheid, maar ook voor de offers die zijn gebracht.

Respect. Het woord viel al een paar keer. Respect. Het betekent aanzien, eerbied of waardering, die men heeft voor (of ontvangt van) iemand. Het woord betekent oorspronkelijk omzien naar, en vandaar rekening houden met. En hoe vaak gaat en ging het daarmee juist niet mis. Dat we geen rekening houden met anderen, dat we ons eigen pad gaan. Dat we onze mening of oordeel klaar hebben. Vaak ligt daar de bron van angst, de bron van verwijdering, de bron van kwaad. Juist in het tegenovergestelde van respect: disrespect oftewel minachting of misschien wel verachting van anderen.

Iedere dag weer kunnen we in Nederland, uiteraard binnen de regels van de wet, doen en laten wat we willen. Onze keuzes staan echter niet los van de wereld waarin we leven. De vrijheden van de een kunnen de onvrijheden van de ander betekenen. Met z'n allen dragen we verantwoordelijkheid om de rechtsstaat én de vrijheden te respecteren, te waarborgen en te koesteren. Alles begint en eindigt bij respect. We moeten elkaar ruimte gunnen en het doet tegelijk een appel op ons allen om met die ruimte respectvol om te gaan. Beledigen of grenzen van het toelaatbare opzoeken mag, maar hoeft niet. Laten we rekening houden met elkaar.

In de afgelopen jaren heb ik de heer Piet Bronsema leren kennen. Hij is oorlogsveteraan. Bijna twee jaar geleden ging ik voor het eerst bij hem thuis op bezoek. We spraken eerst over alledaagse dingen, zijn vrouw en zijn familie. Daarna zei hij uit het niets: ‘Soms is er een geluid, een stem of een geur en ben ik weer terug in Nederlands-Indië. Het gebeurt steeds vaker’.

Ik zag aan hem dat hij het er moeilijk mee heeft. Samen bekeken we een map met verhalen, gedichten, speeches en foto’s. Foto’s van herdenkingen die hij bezocht en waar hij mocht vertellen over zijn ervaringen: als 21-jarige jongeman uitgezonden naar een ver land, onwetend wat hem te wachten stond.

De woorden van de heer Bronsema maakten diepe indruk. Ik denk er nog regelmatig aan. 92 is hij nu, en hij maakt de gebeurtenissen nu nog steeds mee in zijn hoofd. Wat een offer heeft hij samen met zovele anderen gebracht voor onze vrede en veiligheid. Ik ben verheugd dat hij ja zei op onze vraag om hier vandaag tijdens deze dodenherdenking een toespraak te houden.

Vaak sluiten we onze ogen voor de werkelijkheid. Willen we vervelende dingen of verhalen niet meer zien of horen. We zeggen dan: het is al zo lang geleden, laat toch rusten. We willen graag dat veteranen weer 'normaal' doen wanneer ze van missie terugkomen. Het is nu toch voorbij? Of we hebben, met de kennis van nu en uit onze luie stoel, allerlei oordelen en meningen over mensen en situaties. Oordelen en meningen waarmee we anderen pijn doen.

Een van de gedichten die ik van de heer Bronsema kreeg en die hij geschreven heeft wil ik met u delen:

Een Indië Veteraan

Voordat jij een oordeel over mij en over mijn leven velt.

Trek mijn schoenen aan en loop de weg, loop door de straten, over de bergen en door de dalen.

Voel het verdriet, beleef de diepste pijn.

En voel de vreugde, doorloop de jaren die ik ging.

Struikel over elke steen waar ik over gestruikeld ben.

Maar sta altijd weer op.

En ga op dezelfde weg verder.

Precies zoals ik het gedaan heb.

Dan mag je en kan je over mij OORDELEN

Het gedicht geeft de last van het oordeel weer, de pijn die dat deed en doet, het gevoel van onrecht. Misschien wel een gevoel van disrespect. Het gevoel dat zovele veteranen en nabestaanden delen. Een gevoel dat onterecht is en afbreuk doet aan de inzet van velen voor orde en rechtvaardigheid. Ze hebben het voor ons gedaan.

Laten we ons respect betonen aan de slachtoffers van oorlogsgeweld.
Laten we ons respect betonen aan de heer Bronsema en aan iedereen die zich hebben ingezet voor onze vrijheid.

Vandaag herdenken we. We kijken in dankbaarheid naar degenen die zich voor onze vrijheid hebben ingezet. Laten we onszelf inzetten om onze samenleving 'vrij te houden' door deze respectvoller te maken. Laten we eerbied en waardering hebben voor elkaar. Gun elkaar de ruimte, oordeel niet te snel. Laten we omzien naar, en rekening houden met elkaar. Alleen dan trekken we lering uit het verleden, en zetten we onze woorden om in daden. Alles begint en eindigt bij respect. Elke dag opnieuw!

Anno Wietze Hiemstra, 4 mei 2019